U heeft thema's geselecteerd om te volgen, maar deze worden niet opgeslagen zolang u niet bent ingelogd. Login of registreer om deze thema's te blijven volgen.

Het eerste Europese demografisch rapport

23 juni 2020 - door Maarten Libeer

De Europese Commissie heeft vandaag haar eerste verslag over de gevolgen van de demografische veranderingen goedgekeurd. De belangrijkste statistieken staan hieronder: 

  • In 2018 steeg de levensverwachting bij de geboorte tot 78,2 jaar voor mannen en 83,7 jaar voor vrouwen. Deze groei zal zich naar verwachting voortzetten: mannen die in 2070 geboren zijn, zullen naar verwachting 86 jaar leven en vrouwen 90 jaar.
  • In 2018 was het gemiddelde aantal bevallingen per vrouw 1,55 en de mediaanleeftijd bij de bevalling was 31,3 jaar.
  • In 2070 zal naar verwachting 30,3% van de bevolking 65 jaar of ouder zijn (tegen 20,3% in 2019) en 13,2% zal naar verwachting 80 jaar of ouder zijn (tegen 5,8% in 2019).
  • In de EU als geheel verandert de samenstelling van onze huishoudens - huishoudens die bestaan uit twee ouders met kinderen worden aangevuld met huishoudens die bestaan uit alleenstaande, alleenstaande ouders of paren zonder kinderen.
  • Sommigen van ons kiezen ervoor om te verhuizen of in het buitenland te gaan wonen, maar de omvang van deze stromen is onstabiel en kan snel veranderen.
  • Het aandeel van de Europese bevolking in de wereld krimpt en zal tegen 2070 iets minder dan 4% van de wereldbevolking uitmaken.
Het eerste Europese demografisch rapport

Het verslag geeft de oorzaken en impact van deze demografische veranderingen, alsook landen-specifieke fiches, deze van België vind je hier. Deze analyses zullen de basis vormen voor het komende groenboek over vergrijzing. 

De oorzaken van demografische veranderingen: 

1. Langere levensverwachting 

Europeanen genieten van een langer leven, gemiddeld langer in goede gezondheid. De levensverwachting bij de geboorte is de afgelopen vijf decennia voor zowel mannen als vrouwen met ongeveer tien jaar gestegen. De pandemie heeft de kwetsbaarheid van een vergrijzende bevolking blootgelegd, maar het wordt niet waarschijnlijk geacht dat deze algemene positieve trend van de levensverwachting is veranderd. Waar u woont heeft een grote invloed op uw levensverwachting. 

2. Minder geboorten

Vanaf de jaren zestig tot het midden van de jaren negentig is het gemiddelde aantal bevallingen per vrouw in Europa gedaald. Het herstelde zich enigszins in de jaren 2000 en stabiliseerde zich vervolgens ongeveer in het decennium daarna. In 2018 bedroeg het cijfer 1,55 kinderen per vrouw. Dit is minder dan de waarde van 2,1 die wordt beschouwd als het niveau dat nodig is om de bevolkingsomvang constant te houden als er geen sprake is van migratie. Bijna geen enkele regio in Europa heeft een percentage op dit niveau (11), waarbij sommige regio's een percentage van minder dan 1,25 registreren. Dit is bijvoorbeeld het geval in het noordwesten van het Iberisch schiereiland, Zuidoost-Italië en Sardinië, en in sommige delen van Griekenland. 

3. Een vergrijzende bevolking

De Europese bevolking wordt ouder. De mediane leeftijd van de bevolking van de EU-27 neemt al jaren toe en zal naar verwachting nog eens twee decennia lang in hetzelfde tempo toenemen. De mediane leeftijd kan oplopen tot 49 jaar in 2070 - een stijging van ongeveer vijf jaar vanaf vandaag.

4. Kleinere huishoudens

Naarmate het aantal huishoudens in Europa stijgt, daalt hun gemiddelde omvang. In 2019 waren er 195 miljoen huishoudens in Europa, een stijging van 13 miljoen sinds 2010. Deze huishoudens worden gemiddeld kleiner. In 2010 bestond het gemiddelde huishouden uit 2,4 personen. In de afgelopen tien jaar nam het langzaam af en in 2019 was het gedaald tot 2,3. De gemiddelde bevolkingsomvang van deze huishoudens is in 2010 gemiddeld 2,4 personen.

5. Een mobieler Europa

Het verkeer van personen, zowel binnen als buiten de grenzen van Europa, is een belangrijke drijvende kracht achter de demografische veranderingen. Op 1 januari 2019 telde de bevolking van de EU-27 21,8 miljoen onderdanen van derde landen, wat neerkomt op 4,9% van de bevolking. 13,3 miljoen EU-burgers woonden in een ander EU-land.

6. Een veranderende bevolkingsomvang

De bevolking van Europa is in de loop der tijd voortdurend gegroeid. In de EU-27 is de totale bevolking sinds 1960 met een kwart gegroeid, tot iets minder dan 447 miljoen in 2019. Er zijn echter verschillen tussen de landen. In België, Ierland, Cyprus, Luxemburg, Malta en Zweden is de bevolking relatief gestaag toegenomen, maar in Bulgarije, Kroatië, Letland, Litouwen en Roemenië is de bevolking na 1990 gedaald.


De gevolgen van de demografische veranderingen: 

  • De Europese bevolking in de werkende leeftijd krimpt en dus moeten er manieren worden gevonden om de economische groei te ondersteunen door meer mensen aan het werk te krijgen en de productiviteit te verhogen.
     
  • Om het hoofd te bieden aan de vergrijzing van de Europese samenleving zullen de gezondheids- en zorgstelsels verder moeten worden aangepast en zullen we moeten overwegen hoe hogere leeftijdsgerelateerde overheidsuitgaven kunnen gefinancierd worden. 
     
  • De demografische uitdagingen verschillen vaak aanzienlijk tussen verschillende delen van hetzelfde land. Aangezien sommige regio's waarschijnlijk snel zullen veranderen, zal dit leiden tot nieuwe kansen en uitdagingen, van investeringen tot infrastructuur en toegang tot diensten. Het vinden van nieuwe oplossingen om mensen door middel van verandering te ondersteunen zal van essentieel belang zijn.
     
  • Demografische veranderingen kunnen ook gevolgen hebben voor de positie van Europa in de wereld. Het aandeel van Europa in de wereldbevolking en het BBP zal naar verhouding kleiner worden. Dit maakt de noodzaak voor Europa om verenigd, sterker en strategischer te zijn des te belangrijker.
     
  • Demografische veranderingen en de tweeledige groene en digitale transities hebben invloed op elkaar, een strategische vooruitziende blik zal daarom een essentieel instrument zijn om beleid te voorspellen en voor te bereiden om deze kwesties aan te pakken.

Wat nu? 

Met dit in het achterhoofd en op basis van de bevindingen in dit verslag zal de Commissie een groenboek over vergrijzing en een langetermijnvisie voor plattelandsgebieden opstellen. De Commissie zal ook aandacht besteden aan andere kwesties die in dit verslag aan bod komen, zoals eenzaamheid, sociaal isolement, geestelijke gezondheid, economische veerkracht en gezondheidszorg op lange termijn. 

Hoewel het nog te vroeg is om onderbouwde demografische lessen te trekken uit de COVID-19-crisis, zal de speciale website die parallel aan dit verslag wordt gelanceerd, bijdragen aan de analyse van grootschalige, vergelijkbare statistische gegevens in de hele Unie. De informatie voor België vind je hier.

Lees het hele rapport hier. 
Working document Europese Commissie

Jouw VLEVA-contact voor dit thema

Maak een account aan

Volg ons