U heeft thema's geselecteerd om te volgen, maar deze worden niet opgeslagen zolang u niet bent ingelogd. Login of registreer om deze thema's te blijven volgen.

Een Europees minimumloon? Consultatie van de sociale partners

16 januari 2020 - door Maarten Libeer

In haar eerste speech voor het Europees Parlement bracht voorzitter van de Europese Commissie Ursula Von Der Leyen het al naar voor: haar wens om ervoor te zorgen dat elke Europese burger een adequaat minimumloon moet krijgen. In het zog van de roadmap social Europe, wordt nu een eerste fase van het Europees minimumloon opgestart.

  • De Europese Commissie zal geen uniform minimumloon voorstellen dat zal gelden in alle lidstaten

  • Het doel is om de systemen en de instellingen te versterken van lidstaten waar dit minder is

  • In een eerste fase worden de sociale partners geconsulteerd over de noodzaak tot actie op Europees niveau

Een Europees minimumloon? Consultatie van de sociale partners

Een EU-initiatief inzake eerlijke minimumlonen zal niet trachten de minimumlonen te harmoniseren. In het bijzonder zou een EU-initiatief geen uniform Europees minimumloon vaststellen, noch het ene model van minimumloon boven een ander stellen. Elk potentieel voorstel zal de nationale tradities weerspiegelen, of het nu gaat om collectieve overeenkomsten of wettelijke bepalingen. 

Sommige landen hebben al uitstekende systemen. Voor de lidstaten waar dit niet het geval is, wil de Commissie ervoor zorgen dat alle systemen adequaat zijn, voldoende dekking bieden, een grondige raadpleging van sociale partners omvatten en over een passend updatemechanisme beschikken.

Huidige situatie: 

De Europese Commissie brengt dit onderwerp nu aan het licht omdat in bepaalde gevallen het minimumloon onvoldoende zijn doel bereikt. 

  1. Adequaatheid van het minimumloon

Een minimumloon wordt als adequaat aanzien als het fair is in vergelijking met de loonverdeling in het land én het een fatsoenlijke levensstandaard voorziet. Ook de economische toestand van het land speelt een rol. 

In sommige lidstaten klopt dit niet steeds. In bepaalde lidstaten belanden werknemers met een minimumloon toch in een situatie waar ze een risico hebben om in armoede te geraken. In bepaalde lidstaten is het minimumloon maar 40 procent van het gemiddelde loon, wat minder fair is in vergelijking dus met betrekking tot de loonverdeling. 

  1. De graad van dekking die het minimumloon geeft aan de arbeiders

Bij lidstaten met een wettelijk minimumloon zijn normaal gezien alle werknemers gedekt. Toch zijn er in enkele lidstaten uitzonderingen voor bepaalde beroepen. Ook worden de regels niet altijd voldoende gevolgd, en krijgt de werknemer in de praktijk een loon lager dan het minimumloon. 

  1. Betrokkenheid van sociale partners in het zetten van het wettelijk minimumloon

De rol van sociale partners verschilt sterk tussen de verschillende lidstaten. Er zijn verschillende systemen (zie de annex in de bijlage beneden), wat er bij bepaalde systemen voor zorgt dat de sociale partners te weinig betrokken worden of het proces niet geïnstitutionaliseerd is. Dit zorgt ervoor dat het minimumloon bepaalt wordt met onvolledige informatie en niet conform de economische realiteit. 

  1. Nationale mechanismen die het minimuumloon aanpassen

In België volgt het minimumloon mee de indexering. Dit is één van de criteria die het minimumloon kan aanpassen, naast andere arbeidsmarkt - of prijsindicatoren. Dit systeem van objectieve criteria die het minimumloon leiden, wordt niet toegepast in alle Europese lidstaten. Wat op zich dan kan zorgen dat de aanpassing van het minimuumloon eerder afhankelijk is van politieke cycli in plaats van economische, wat negatieve effecten heeft op de werkgelegenheid. 
 

Hoe kan de EU hierbij helpen? 

  • Het verzekeren van faire minimumlonen door correcte kaders

  • Een politiek momentum voor de verbetering van inspanningen op nationaal niveau

  • Het bereiken van hogere standaarden op vlak van arbeidsvoorwaarden, wat leidt tot een level playing field tussen de lidstaten

  • Adequate minimumlonen verzekert een economie dat werkt voor mensen, door de vraag te stimuleren en de economie te activeren

Wat staat er te gebeuren?

Het doel van dit initiatief is viervoudig: 

  • Het verzekeren dat het minimumloon adequaat is, met oog voor de nationale economische en sociale context

  • Werknemers binnen de grenzen van de EU worden effectief beschermd door de minimumlonen tegen bv. armoede

  • De sociale partners worden effectief betrokken bij de herzieningen van de minimumlonen en worden gestimuleerd om collectieve onderhandelingen af te sluiten

  • Het wettelijk minimumloon is gestoeld op nationale frameworks, gebaseerd op duidelijke en stabiele criteria die zo voorspelbaarheid en transparantie bieden voor werknemers - en gevers

De Commissie start dus niet meteen met een wetgevend initiatief. In een eerste fase wordt een raadpleging van de sociale partners - bedrijven en vakbonden - over een redelijk minimumloon voor werknemers in de EU opgestart. De Commissie is in luistermodus: eerst willen ze weten of de sociale partners het nodig achten of er actie nodig is op Europees niveau en ten tweede of zij dit zelf onderling willen onderhandelen. Als dit laatste niet het geval is, zal de Commissie een voorstel lanceren. 

Deze raadpleging in de eerste fase is nu van start gegaan en duurt 6 weken. Als feedback aangeeft dat dit nodig is, kan een consultatie in een tweede fase zich richten op de mogelijke inhoud van een initiatief.

Hoe dan ook, het aangekondigde initiatief heeft bij de sociale partners en in sommige lidstaten veel consternatie uitgelokt. De meest uitgesproken zijn vertegenwoordigers uit Denemarken en Zweden, waar de sociale partners vrezen dat hun collectieve onderhandelingssysteem, waar de staat niet tussen komt, onder druk zal komen te staan en waar een wettelijke oplossing de autonome collectieve onderhandelingen zal vervangen.

Aan de andere kant hebben de belangrijkste vakbonden van de lidstaten van Midden- en Oost-Europa hun krachten gebundeld en een brief aan ETUC geschreven om hun steun voor een EU-minimumloon te uiten, gecombineerd met een initiatief om collectieve onderhandelingen te bevorderen.

Bijlage(n)

Jouw VLEVA-contact voor dit thema

Maak een account aan

Volg ons