U heeft thema's geselecteerd om te volgen, maar deze worden niet opgeslagen zolang u niet bent ingelogd. Login of registreer om deze thema's te blijven volgen.

Europese top: De zes twistpunten over het Europees herstelplan

18 juni 2020 - door Maarten Libeer

Morgen houden de Europese staats - en regeringsleiders een nieuwe digitale top, met op het programma de onderhandelingen voor het nieuwe MFK en het Europees herstelplan. Zes twistpunten zullen moeten worden opgelost: 

  • De omvang en de duur van het herstelplan;
  • De paramaters op basis van welke de fondsen zullen worden verdeeld 
  • Vragen met betrekking tot conditionaliteit van het geld en hoe het beheerd wordt 
  • De discussies rond eigen middelen
  • De kortingen aan bepaalde lidstaten (de zogenaamde rebates)
  • De verdeling tussen giften en leningen
Europese top: De zes twistpunten over het Europees herstelplan

De Europese Commissie stelde op 27 mei een alomvattend herstelplan voor, waarin er een nieuw budgettair kader en een herstelfonds werd voorgesteld. De lidstaten hebben nu allemaal hun standpunt kunnen bepalen, en morgen houden de Europese leiders een eerste digitaal overleg. Het is niet de verwachting dat er al een akkoord uit de bus zal komen, dat zal eerder voor juli zijn. 

Europees President Charles Michel identificeerde in zijn uitnodiging vanuit welke consensus de lidstaten al vertrekken: 

  • de EU heeft een uitzonderlijk antwoord nodig op deze ongekende crisis, dat in verhouding staat tot de omvang van de uitdaging;
  • het antwoord moet worden gefinancierd door middel van leningen van de Commissie op de financiële markten. Om dat mogelijk te maken moet het plafond van de eigen middelen verhogen;
  • onze inspanningen moeten gericht zijn op de meest getroffen sectoren en geografische delen van Europa;
  • het volgende MFK moet worden aangepast om rekening te houden met de crisis en moet samen met het herstelplan worden overwogen;
  • het totale pakket moet niet alleen de onmiddellijke crisis aanpakken, maar biedt ook een kans om onze economieën te transformeren en te hervormen en hen te helpen een groene en digitale toekomst te omarmen.
     

Deze consensus is een begin, maar er zullen nog vele andere hete hangijzers uit het vuur moeten worden gehaald. Er zijn 6 grote twistpunten 

1. De omvang en de duur van het herstelplan;

Het nieuwe MFK-voorstel voorziet in een totaal van 1,1 biljoen euro (in prijzen van 2018), wat een vermindering is ten opzichte van de 1,279 biljoen euro in het voorstel van de Commissie voor 2018, maar een kleine toename ten opzichte van de 1,095 biljoen euro in het onderhandelingspakket van Charles Michel in februari. Samen met de 750 miljard euro die in het kader van het nieuwe instrument voor tijdelijk herstel, Next Generation EU, zijn voorzien, zou dit een totale begroting van 1,85 biljoen euro opleveren. Sommige lidstaten, zoals Denemarken, hebben hun voorkeur uitgesproken voor een "slanke en moderne begroting" en hebben aangevoerd dat het huidige voorstel te hoog is.

Voor het terugbetalen van het geld van Next Generation EU stelt de Commissie voor dat "de bijeengebrachte middelen na 2027 en uiterlijk in 2058 worden terugbetaald. Bepaalde lidstaten, zoals Finland, vinden dit een te lange periode. 

2. De paramaters op basis van welke de fondsen zullen worden verdeeld 

Er is kritiek geuit op de doelgerichtheid van de steun uit het herstelfonds, waarbij sommige deskundigen en lidstaten hebben aangegeven dat de voorgestelde criteria voor de toewijzing van de steun achterhaald zijn en niet geschikt zijn voor het beoogde doel. In de herstel- en veerkrachtfaciliteit is de Commissie van plan om in de periode 2015-2019 rekening te houden met 

  • de bevolking van de lidstaten, 
  • het bbp per hoofd van de bevolking en
  • de werkloosheidscijfers. 

De grootste potentiële ontvangers zouden Italië, Spanje en Polen zijn. België en Ierland willen daarnaast heel graag dat binnen de parameters ook rekening wordt gehouden met de gevolgen van de brexit. 

3. De conditionaliteit verbonden aan het geld

Conditionaliteit kan worden gedefinieerd als de eis dat alle uitgaven van de EU moeten voldoen aan een reeks beleidsnormen van de Unie, waarbij de financiering wordt ingetrokken in geval van niet-naleving. Bijvoorbeeld het naleven van democratische waarden kan een eis zijn, gekoppeld aan het geld. Bepaalde Oost-Europese lidstaten staan hier kritisch tegenover. 

4. De discussie rond eigen middelen

Op 27 mei heeft de Commissie aangegeven dat zij in een later stadium van de financiële periode 2021-27 aanvullende nieuwe eigen middelen zou voorstellen. De opties omvatten een nieuwe eigen hulpbron op basis van niet-gerecycleerd kunststof verpakkingsafval; een eigen hulpbron op basis van een emissiehandelssysteem dat wordt uitgebreid tot de zee- en luchtvaartsector; een of ander aanpassingsmechanisme aan de koolstofgrenzen; een eigen hulpbron op basis van de activiteiten van bedrijven die enorm profiteren van de interne markt van de EU, en een digitale belasting op bedrijven met een wereldwijde jaaromzet van meer dan 750 miljoen euro. Hier is nog geen zekerheid rond en bepaalde lidstaten staan hier ook kritisch tegenover. 

5. De kortingen aan bepaalde lidstaten (de zogenaamde rebates)

Sommige lidstaten (Oostenrijk, Duitsland, Denemarken, Nederland en Zweden) profiteren van kortingen of "begrotingscorrectiemechanismen". De Commissie betoogde in haar MFK-voorstel van 2018 dat de afschaffing van alle kortingen de billijkheid van het MFK zou vergroten, en stelde voor de huidige kortingen in de loop van de tijd geleidelijk af te schaffen. In haar nieuwe voorstel heeft de Commissie haar eerdere standpunt afgezwakt en betoogt zij dat de huidige kortingen over een veel langere periode dan eerder was voorgesteld geleidelijk kunnen worden afgeschaft. 

6. De verdeling tussen giften en leningen

De moeilijkste discussie wellicht zal gaan over de verdeling tussen giften en leningen in het herstelpakket. De ‘zuinige vier’-landen (Oostenrijk, Denemarken, Nederland en Zweden), blijven hameren op leningen terwijl Zuid-Europese landen het noodzakelijk zien dat het giften zullen zijn. In het voorstel staat nu een combinatie van de twee, op inititief van Frankrijk en Duitsland. 

Briefing Europees Parlement

Jouw VLEVA-contact voor dit thema

Maak een account aan

Volg ons