U heeft thema's geselecteerd om te volgen, maar deze worden niet opgeslagen zolang u niet bent ingelogd. Login of registreer om deze thema's te blijven volgen.

De toekomst van Europa volgens Herman Van Rompuy en Vlaamse Europarlementsleden

29 augustus 2018 - door Stagiair

Op 27 maart 2018 organiseerde VLEVA een highlevellunch over de toekomst van Europa. De keynote speaker was Herman Van Rompuy, gewezen voorzitter van de Europese Raad. Hij gaf zijn visie op de toekomst van de Europese Unie en op de vereiste Vlaamse/Belgische bijdrage hieraan. Na de keynote speech van de heer Van Rompuy kregen de Vlaamse Europarlementsleden de kans om hierop, per politieke fractie, kort te reageren. Daarna openden we het debat met en voor alle genodigden: de top van VLEVA-leden, VLEVA-bestuursleden en Julie Bynens, Algemeen Afgevaardigde van de Vlaamse Regering bij de EU.

Placeholder

Keynote speech door Herman Van Rompuy

De gewezen voorzitter van de Europese Raad begon zijn keynote speech met een terugblik naar eind 2012. Toen dreigde de eurozone in te storten, wat ook het einde van de Europese Unie zou betekenen.

De Euro en de Europese Unie zijn vandaag sterker dan toen, bevestigde Van Rompuy. Het gaat goed met de economie. Het BNP per capita is hoger dan in de Verenigde Staten. Er zijn 9 miljoen jobs gecreëerd sinds 2014. Ondertussen heeft de Europese Unie twee existentiële crisissen overleefd: de financiële crisis en de migratiecrisis. En heeft de nieuwe president in Frankrijk het verschil gemaakt in de nationale verkiezingen door zijn pro-Europees discours.
Er komt externe druk op de EU te staan, denk maar aan Putin of Trump. Maar, dit brengt iets positief op gang. Het helpt om in te zien wat de waarde van de EU is. We kunnen dus opnieuw spreken over een toekomst voor de EU.

Een nieuwe ambitie voor de EU is dan ook noodzakelijk. De Eurozone en Schengenzone moeten versterkt worden. We moeten anticiperen om deze pijlers te versterken. We kunnen niet wachten op een nieuwe crisis. We mogen niet denken dat ‘als iedereen voor zijn eigen deur veegt, het overal proper is’. Bij de crisis in 2012 hebben we pas bij de creatie van de bankenunie het tij doen keren. Wat we niet nodig hebben, is overambitie. Er hoeft geen nieuwe verdragswijziging te komen. We moeten de EU niet heruitvinden. Wel re-energizen. Een nieuwe minister van financiën in de eurozone, moet er volgens Van Rompuy niet komen. Hij vreest dat dit belangenconflicten zal teweeg brengen. Ook een apart budget voor de eurozone vindt hij minder relevant. Er moet wel een groter budget voor de EU in zijn geheel komen. Dat betekent solidariteit tussen de lidstaten, en nieuwe Europese bevoegdheden. De topprioriteit voor Herman Van Rompuy is de bankenunie. Er moet een evenwicht zijn tussen solidariteit en verantwoordelijkheid. Wat Schengen betreft, is er een evenwicht nodig tussen veiligheid en solidariteit.

De Europese Unie moet een Unie worden van voorspoed, veiligheid en billijkheid. De bankenunie, de economie en het budget zorgen voor voorspoed. Veiligheid betekent minder afhankelijk zijn van Rusland en samenwerken met de oeverlanden. Solidariteit en menselijkheid zijn daar wel van prioritair belang. Een positieve ontwikkeling is de samenwerking op vlak van defensie met de PESCO: 25 landen die samenwerken rond 15 projecten. Billijkheid zal de EU onder meer realiseren door de Europese Pijler van Sociale Rechten uit te werken. De sociale kwestie staat centraal in de strijd tegen het extremisme. De Europese Unie moet ook blijven kiezen voor multilaterale samenwerking zoals met WTO, UNESCO, Iran Nuclear Deal, Parijs akkoorden...

Wat de discussie over de verschillende snelheden betreft, daar heeft Herman Van Rompuy het niet zo voor. Hij vindt dat er eenheid moet zijn waar het kan, en differentiatie als het moet. Er moet gewerkt worden aan een nieuw evenwicht tussen openheid en bescherming. Bescherming tegen werkloosheid, onzekere jobs, illegale migratie, sociale dumping, belasting dumping en terrorisme.

De Eurozone zal pas veilig zijn bij een akkoord tussen Frankrijk en Duitsland. Dit is een akkoord tussen verantwoordelijkheid en solidariteit. Voor alle andere dossiers zal een akkoord tussen Frankrijk en Duitsland niet volstaan. Je moet de andere lidstaten ook aan boord krijgen om de EU te re-energizen.

Reactie van de Vlaamse Europarlementsleden

Volgens Anneleen Van Bossuyt (N-VA) ligt de meerwaarde van de EU op jobs, veiligheid, migratie, energie en klimaat. In die domeinen moet er samengewerkt worden. En het is belangrijk om aan te tonen dat sommige zaken, zoals de vervolmaking van de digitale interne markt, dankzij de EU gerealiseerd werd. Waar we het beter kunnen doen, zegt Van Bossuyt, zijn de onderhandelingen van het MFK. Geld moet beter besteed worden, namelijk voor jobs, veiligheid en migratie.

Voor Tom Vandenkendelaere (CD&V) is bescherming het belangrijkste. Denk maar aan de migratiegolf, aan Trump, aan landbouw of aan luxleaks op fiscaal vlak. De EU moet haar burgers beter beschermen in de toekomst. Er zijn drie zaken waarop de EU moet werken. Een eerste is het budget van het MFK. Er zullen keuzes gemaakt moeten worden, misschien moet er ook nagedacht worden over eigen middelen van de EU.
Een tweede is subsidiariteit. Hernationaliseren is geen optie wanneer alles globaliseert. Er moet wel flexibiliteit voor de lidstaten bestaan. Maar, op andere vlakken hebben we dan weer meer Europa nodig zoals fiscaliteit, sociale zekerheid.
Een derde is een sociaal Europa. De economie moet draaien, maar het sociale aspect mag niet vergeten worden. Erasmus+ is een flagship van het Europees beleid geworden. Ook ErasmusPro moet verder uitgewerkt en benut worden. Er moet dringend nagedacht worden over de jobs en de arbeidsmarkt van morgen op Europees niveau.

Kathleen Van Brempt (sp.a) zegt dat er bij de economische crisis een fout is begaan. Sociale bescherming is de essentie van Europa en die werd toen onder druk gezet. De uitdagingen voor de toekomst zijn volgens haar klimaat, toenemende ongelijkheid en veiligheid. Een belangrijk debat gaat over vertrouwen in de EU, over democratie en transparantie.

We moeten competitief zijn in de wereld, zegt Lieve Wierinck (Open VLD), en niet binnen de EU zelf. De Common Consolidated Corporate Tax Base (afgekort "CCCTB") is een gemeenschappelijke geconsolideerde heffingsgrondslag voor de vennootschapsbelasting op een Europees niveau. Er moet binnen het toekomstig budgettair kader voldoende middelen gereserveerd worden voor onderzoek en innovatie.

Gerolf Annemans (Vlaams Belang) introduceert zichzelf als hofnar in het Europees Parlement. Hij stelt het Europese model in vraag. De verdere integratie op Europees vlak, is voor hem een uitholling van de bevoegdheden van Vlaanderen.

Debat met alle genodigden

Tijdens het debat werden verschillende vragen gesteld aan Herman Van Rompuy en de Vlaamse Europarlementsleden. Zo kwamen er vragen over het sociaal Europa, brexit, handel, onderwijs, water en de rol van lokale besturen.

Wat betreft het sociaal Europa, is het voor Sander Loones duidelijk. De beste sociale bescherming is het hebben van een job. De voornaamste taak van de EU is volgens hem dan ook de economische samenwerking waardoor de economische welvaart kan stijgen. Er is de noodzaak dat alle Europese lidstaten op hetzelfde economische en sociale niveau kunnen komen. Maar hoe bereik je dat? Niet via een opgelegde EU, maar van onderuit, bottom-up om het draagvlak van de EU te versterken. Hij ziet geen draagvlak om met Vlaams belastinggeld werkloosheidsvergoedingen te betalen in Zuid-Europa. Ook niet om met Vlaamse spaarcenten Italiaans spaargeld te gaan beschermen. Er moet eerst verantwoordelijkheid zijn, dan solidariteit.
Kathleen Van Brempt zegt dat tijdens deze legislatuur de fout, die begaan is na de economische crisis, voor een groot deel is opgelost met de sociale voorstellen. Er is meer flexibiliteit in budgettaire regels, maar bovenal is er eindelijk een besef dat Europa in de toekomst een sociaal beleid nodig heeft. Er is nood aan een gemeenschappelijke sokkel omtrent die sociale basiswaarden. Het principe van gelijk loon voor gelijk werk, zijn we aan het inschrijven in onze Europese wetgeving.

Op de vraag welke les de EU heeft getrokken uit brexit en wat het moet doen om het draagvlak te vergroten, zegt Gerolf Annemans dat de reflectie gebeurd is. Maar in plaats van te temporiseren, heeft men beslist om te accelereren. Herman Van Rompuy zegt dat het VK het land is dat het gemakkelijkst de Unie kan verlaten omdat het, met alle opt-outs, het minst geïntegreerd is. De reactie van de Unie is niet vanuit de top gekomen. Na de brexit was er een enorme toename in de andere lidstaten van de steun voor het lidmaatschap van de Unie. In tijden van onzekerheid wilden vele mensen niet nog een bijkomende onzekerheid van een exit uit de Unie. Dat is een bottom-up reactie. Van Rompuy is ervan overtuigd dat de brexit zal plaatsvinden op 29 maart 2019. Maar hij is niet zeker dat het voor altijd zal zijn. Niets in het leven is irreversibel, zelfs niet de brexit. Als het gaat over meer Europese Unie, en als voorbeeld gebruikt hij de bankenunie, dan is dat gewoon de conclusies trekken uit het hebben van een gemeenschappelijke munt. Om de schokken te milderen in Griekenland, kan men, in plaats van direct steun te geven vanuit het ESM, een vloer zetten onder de crisis met een gemeenschappelijke werkloosheidsverzekering. Dit is in een monetaire unie helemaal normaal en dat werkt in een tweerichtingsstraat. Maar dit is niet de prioriteit, daar zijn de zaken niet rijp voor. Dit zou ingaan tegen de tijdgeest. Laten we nu de Unie eerst re-energizen, stelt Van Rompuy. Volgens Sander Loones is er ook iets positief aan de brexit. We kunnen ons niet meer verhalen op hen voor ons falen, stelt hij. We hebben nood aan een duidelijker debat en landen die hun stem op een gegroepeerde efficiëntere manier kunnen geven.

Over de vraag hoe je lokale besturen, steden en gemeenten, als bondgenoot kan betrekken om Europa dichter bij de burger te brengen en een structurele raadpleging van lokale besturen op poten te zetten, zegt Kathleen Van Brempt dat het Europese en het lokale niveau elkaar sterk nodig hebben. Ze uit kritiek tegen de Raad, waar alsmaar meer exclusief naar het belang van de lidstaat gekeken. Terwijl, in het Europees parlement er een balans is tussen het lidstaat-niveau en het Europese niveau. Ze ziet hetzelfde ook op lokaal niveau. Of het nu het gaat over migratie, of over klimaat, voor de implementatie hebben we elkaar nodig. Wat haar betreft, wordt het volledige Comité van de Regio’s hervormd. Zodat er een veel grotere impact komt van burgemeesters en schepenen die met twee voeten in de realiteit staan, tot op het niveau van de besluitvorming. Wat steden en gemeenten moeten doen, is hun regeringen aansturen. De provincies zijn van mening dat het aan de Vlaamse overheid is om te zorgen voor de afstemming met het gemeentelijke/stedelijke en  provinciale niveau, om dan trapsgewijs naar Europa te gaan. Er is te weinig interbestuurlijke afstemming met betrekking tot Europa, maar ook daarbuiten.

De problemen met betrekking tot water moeten grensoverschrijdend aangepakt worden, maar alle dossiers slepen zo lang aan. Hoe kunnen Europese richtlijnen sneller geïmplementeerd worden? Sander Loones stelt dat het zou helpen indien Vlaanderen een vaste stek aan de Europese onderhandelingstafel zou krijgen. Er zijn samenwerkingsakkoorden van 1994 inzake de vertegenwoordiging van België binnen de Raad van de EU, maar deze teksten moeten dringend geactualiseerd worden. Deze sluiten niet meer aan op de bevoegdheidsverdeling na de 6de staatshervorming.

Re-energizing Europe zal vooral via de jongeren moeten gaan. Daarom moeten de budgetten voor Erasmus hoog blijven. Als we daarin investeren, investeren we in de toekomst. Herman Van Rompuy geeft toe dat hij tijdens een uitwisselingsproject Europeaan is geworden. Erasmus is op grote schaal doen wat hij meegemaakt heeft in 1964-1965. Men is zich soms niet goed bewust, van wat men onderneemt op lokaal vlak of op scholen, van wat dat bij jonge mensen kan losweken.

Hoe kan je ervoor zorgen dat iets op tijd geïmplementeerd wordt op Belgisch en Vlaams niveau? Van Rompuy stelt dat implementatie overal een probleem is, niet enkel in de Europese Unie. Als afsluitende commentaar zei Herman Van Rompuy ook dat het enthousiasme en de liefde geen verplichting is voor de EU, als het werkt is het voor hem voldoende. Maar het kan natuurlijk bijdragen tot een groter Europees elan.

Maak een account aan

Volg ons