U heeft thema's geselecteerd om te volgen, maar deze worden niet opgeslagen zolang u niet bent ingelogd. Login of registreer om deze thema's te blijven volgen.

Hoe kan Europa de Vlaamse Veerkracht ondersteunen?

30 september 2020 - door Maarten Libeer

De Vlaamse regering investeert fors in Vlaamse veerkracht. En rekent daarvoor ook op haar rechtmatig deel uit de Europese hefbomen. 

In het licht van de Corona-pandemie, zal een strategisch comité zich buigen over de productie en stockage van strategische goederen in Vlaanderen. Dit onder het motto “gouverner, c’est prévoir”. Vlaanderen anticipeert hierbij ook actief op de Europese beleidsplannen die relevant zijn voor de Vlaamse relance. En maakt zo handig gebruik van de schaalvergroting die de EU kan bieden om de open Vlaamse economie en samenleving te beschermen. Het actuele debat binnen de Europese Raad over de ‘strategische autonomie’ van de EU en haar lid(deel)staten is daarom ook relevant voor Vlaanderen.  

“Plus est-en nous!” luidt de oproep van onze Minister-president. Dat geldt uiteraard voor àlle relevante actoren in Vlaanderen. En beleidsniveaus met impact op Vlaamse actoren. Dus ook voor de EU die haar lid(deel)staten, in lijn met het subsidiariteitsbeginsel, actief dient te ondersteunen in hun relancebeleid. 

Om die voorzienigheid en dat anticiperend vermogen vanuit Vlaanderen actief te ondersteunen, wijst VLEVA hieronder op potentiële Europese hefbomen voor de implementatie van de 7 pijlers van het Vlaamse relanceplan van de Vlaamse regering:  

Hoe kan Europa de Vlaamse Veerkracht ondersteunen?

1. De Vlaamse regering wil zijn zorgsysteem top en op wereldniveau behouden. 

Hoewel gezondheidsbeleid een bevoegdheid is van de lid(deel)staten, wil de EU hier toch sterker op inzetten. De EU trekt hier meer geld voor uit dan voorheen. Het nieuwe subsidieprogramma EU4Health focust op het oplossen van de manco’s die duidelijk werden tijdens de coronacrisis, toen lidstaten voor zichzelf maatregelen namen en medische goederen insloegen. 

Dit programma moet de Europese burgers beschermen tegen ernstige gezondheidsbedreigingen en een deftig crisisbeheer op poten zetten. Daarnaast zal er ook geld beschikbaar zijn voor projecten rond zorg op lange termijn, zoals het wegwerken van medische ongelijkheden, het tegengaan van kanker, digitale innovaties en het aanpakken van gezondheidsproblemen door milieu en vervuiling.

2. De Vlaamse Regering streeft naar een slagkrachtige overheid, vinnig en efficiënt. 

“Overheid en privé-initiatieven moeten elkaar versterken en mogen elkaar niet tegenwerken. Onze overheid opereert ook op Vlaams niveau soms te log. We gaan ook de bureaucratie aanpakken. We moeten de verschillende subsidiekanalen veel meer op elkaar afstemmen. De lokale besturen zien we als partners om een en ander efficiënter te maken. We gaan een grondige decentralisatie-oefening maken om te kijken welke bevoegdheden en middelen naar het lokale niveau kunnen worden doorgeschoven.” aldus de Minister-president in zijn Septemberverklaring 2020.

Het Economisch Relancecomité adviseert Vlaanderen om maximaal in te zetten op het benutten en creëren van Europese hefbomen. Europese subsidiemechanismen moeten maximaal benut worden door Vlaamse private en publieke actoren.

Uit een recente studie van VLEVA blijkt dat voor bepaalde programma’s, zoals Horizon 2020, CEF Transport, Creative Europe en Interreg, Vlaanderen relatief sterk scoort op het aantrekken van Europese steun. Gegeven ons innovatiepotentieel liggen er echter nog heel wat mogelijkheden om de Europese return voor Vlaanderen verder te optimaliseren. 

Het Economisch Relancecomité stelt vast dat er vandaag nog te veel versnippering is door het reageren van de verschillende actoren richting Europa, elk vanuit hun competenties, die de daadkracht en effectiviteit van Vlaamse initiatieven niet ten goede komt. Ze pleit ook voor een betere ondersteuning aan de verschillende actoren op vlak van Europese steunmogelijkheden. Ze kijkt hiervoor ook naar VLEVA.

VLEVA neemt deze aanbevelingen ter harte en bekijkt samen met de Vlaamse regering, de betrokken overheidsdiensten en zijn leden, hoe hieraan zo goed en snel mogelijk tegemoet te komen. 

Om de legitimiteit en slagkracht van én het draagvlak voor de Europese Unie te bevorderen, bereiden de EU-instellingen momenteel een ‘Conferentie over de Toekomst van de EU’ voor die 2 jaar zou duren en waarbij ook nationale/regionale parlementen en (Europese) stakeholders betrokken zouden worden.  

3. Het is de ambitie om een Vlaams data-nutsbedrijf op te richten om Vlaanderen digitaal te ontsluiten en data vlot, veilig en privacy bestendig te laten stromen. 

De digitale transformatie is één van de Europese topprioriteiten. De twee speerpunten van de Europese digitale strategie zijn artificiële intelligentie en data, waarin Europa de ambitie heeft om wereldleider te zijn. Vlaanderen kan zich binnen de EU positioneren als één van de topregio’s met betrekking tot de digitale revolutie. 

Met het witboek over artificiële intelligentie schetst de Europese Commissie een kader voor de ontwikkeling van deze technologie, gebaseerd op excellentie en betrouwbaarheid. Dat kader is uiterst interessant voor Vlaanderen, dat sterk wil inzetten op AI, robotica en internet of things. 

Het doel van de Europese datastrategie is om een Europese dataruimte op te zetten, waarin niet-persoonlijke data vrij circuleren binnen de EU en beschikbaar zijn voor iedereen. De ambitie om een Vlaams data-nutsbedrijf op te richten, kan in deze context relevant zijn. In de loop van de volgende jaren kunnen we rond AI en data nog verschillende wetgevende voorstellen vanuit Europa verwachten.  

De Europese Unie investeert de komende jaren in digitalisering via het Digital Europe programma. Dit nieuwe programma, dat in 2021 start, focust op vijf domeinen: supercomputers, artificiële intelligentie, cybersecurity, digitale vaardigheden en een breed gebruik van digitale technologieën. Ook de Digital Innovation Hubs zullen steun krijgen uit ditprogramma. Het programma biedt veel kansen voor de digitale transformatie van Vlaamse overheden en bedrijven en brengt ze onder in een Europees netwerk.
 

4. Naar een duurzame economie met investeringen in de Blue Deal tegen droogte en waterschaarste,  een duurzame renovatie van woningen, hernieuwbare energie, captatie en hergebruik van CO2, in waterstofeconomie, in fietsinfrastructuur en andere duurzame vervoersmodi. 

De Europese 'Green Deal' is een roadmap om de Europese economie duurzaam te maken. Het is een alomvattende groeistrategie waar er 47 kernacties voor heel wat verschillende beleidsdomeinen onder vallen.

Binnen de Green Deal wordt o.a. de droogteproblematiek aangepakt. Zo is er het hergebruik van stedelijke afvalwater voor landbouwirrigatie, dat perfect past in het nieuwe actieplan voor circulaire economie. Het thema droogte komt ook aan bod in de herziening van de Europese strategie over adaptatie aan klimaatverandering (begin 2021). Verder zal er in het 8ste milieuactieplan (8e MAP, eind 2020) aandacht zijn voor het herstel van de natuurlijke functies van het grond- en oppervlaktewater.

De 'golf van renovatie' wordt midden oktober verwacht. Dit initiatief bepaalt een EU-visie voor de korte, middellange en lange termijn om het bestaande gebouwenbestand te renoveren. De Commissie streeft ernaar het jaarlijkse renovatiepercentage van het bestaande gebouwenbestand ten minste te verdubbelen.

Europa zet ook in op hernieuwbare energie. Haar strategie voor een geïntegreerd energiesysteem vormt het kader voor de groene energietransitie. Een geïntegreerd energiesysteem betekent dat het systeem in zijn geheel wordt gepland en geëxploiteerd. Dat betekent dat verschillende energiedragers (ook groene elektriciteit en hernieuwbare brandstoffen), infrastructuren en verbruikssectoren met elkaar zijn gekoppeld. Dat verbonden en flexibel systeem is efficiënter en vermindert de kosten voor de samenleving.

Verder stelt Commissie eind dit jaar haar strategie voor offshore hernieuwbare energie voor. Tegen midden 2021 herziet de Europese Commissie de richtlijn hernieuwbare energie en dus ook de EU-doelstellingen voor hernieuwbare energie voor 2030 om ze in overeenstemming te brengen met de Europese klimaatwet

De Commissie stelde ook al haar EU-waterstofstrategie voor. In een geïntegreerd energiesysteem kan waterstof het koolstofarm maken van de industrie, vervoer, elektriciteitsopwekking en gebouwen ondersteunen. 

Met maar liefst 7 acties (vooral gepland in 2021) wil de Europese Commissie voortrekker zijn in duurzaam transport. Vanuit Vlaanderen kijken we uit naar de Europese strategie voor duurzame en slimme mobiliteit die de krijtlijnen voor dat beleid zal uitzetten. Die wordt eind dit jaar verwacht. Daarnaast kondigde Commissie aan dat ze de komende jaren wil investeren in publieke laadpalen, wat ook één van de doelstellingen is van het Vlaamse relanceplan. 

Wat betreft duurzaamheid in samenwerking met steden en gemeenten voorziet de Europese Green Deal het klimaatpact. Het klimaatpact beoogt steden en gemeenten actief te betrekken, informeren, inspireren en te bevorderen om samen te werken.

De Green Deal is het meest belobbyde initiatief in Europa. Om de voorgestelde transitie in al de beleidsdomeinen te ondersteunen, zullen er heel wat hefbomen beschikbaar gesteld worden op het Europese niveau, die ingezet kunnen worden in samenspraak met de nationale overheden. De Green Deal biedt voor Vlaanderen zowel opportuniteiten als uitdagingen. Als Vlaanderen moeten we alleszins volop inzetten om alle opportuniteiten te grijpen.

5. Vlaanderen investeert. In ziekenhuizen, sport en cultuur, onroerend erfgoed onderzoeksinfrastructuur, de uitbouw van een 5G netwerk en grote mobiliteitswerken zoals Oosterweel, "het grootste infrastructuurproject van West-Europa". 

Ook Europa investeert. Traditioneel zijn er de structuurfondsen waarmee Vlaanderen zelf kan kiezen in welke infrastructuur- en andere projecten ze Europese middelen investeert. Specifiek voor transportinfrastructuur heeft Europa het kader van de Trans-Europees Transportnetwerk (TEN-T) ontwikkeld: een grensoverschrijdend netwerk van wegen, kanalen, spoorlijnen, … in Europa waarover het vervoer van goederen en personen vlot moet verlopen. Via het Connecting Europe Facility (CEF) Transport maakt Europa hier middelen voor vrij.  Vlaanderen scoort relatief sterk in het binnenhalen van middelen uit CEF Transport en zal ook in de toekomst beroep kunnen doen op dit programma om enkele grote mobiliteitswerken te voltooien. 

En daar blijft het niet bij. Ook rond de digitale infrastructuur biedt de Europese Unie kansen voor Vlaanderen. Zo maakte de EU een actieplan op om, in samenwerking met alle overheidsniveaus, 5G in de hele Unie te laten doorbreken.

6. De Vlaamse regering beperkt de impact van corona.

De Europese Commissie zet net als Vlaanderen alle zeilen bij om de impact van het coronavirus te beperken. Met een historisch Europees herstelplan, met als belangrijkste instrument de herstel - en veerkrachtfaciliteit, wil de EU de gevolgen van de coronacrisis beperken.  

Voor België is ongeveer 5 miljard voorzien uit dat herstelfonds, waarvan een significant deel ongetwijfeld naar Vlaanderen zal stromen. Het is aan de lid(deel)staten om hun voorlopige plannen ter zake in te dienen tegen midden oktober. Ook hier staan VLEVA en zijn leden paraat om de Vlaamse Regering bij te staan in de totstandkoming daarvan. 

Vlaanderen heeft de ambitie om samen met het federale niveau haar crisis- en risicobeheer te verbeteren. Daarnaast zal ook een comité zich buigen over strategische bevoorrading. De Europese ambities van Von der Leyen lopen gelijk. In haar State of the Union maakte ze duidelijk een prioriteit van het beheer van gezondheidscrisissen en het aanleggen van strategische voorraden. 

De Europese Commissie versterkte samen met het Europees Investeringsfonds de garantiefaciliteit onder Creative Europe voor culturele en creatieve sectoren, om de impact van de coronacrisis te verzachten.

Het Europese instrument voor solvabiliteitssteun ter ondersteuning van het vermogen van Europese ondernemingen vormt een belangrijk onderdeel van het Europese herstelplan en moet in totaal 300 miljard mobiliseren. Het is o.a. via de Participatiemaatschappij Vlaanderen (PMV) dat dit vehikel wordt geïmplementeerd ten bate van bedrijven. 

7. De Vlaamse regering investeert meer in onderwijs en digitalisering

Europa zet ook sterk in op digitaal onderwijs, via een actieplan voor digitaal onderwijs. Dat gaat over de manier waarop onderwijs kan worden versterkt via technologie, maar ook over de vaardigheden die daarvoor nodig zijn. Ook binnen Erasmus+ wordt digitaal onderwijs een zeer belangrijke horizontale prioriteit. Op deze manier kan Europees geld mee de omslag brengen naar kwalitatief, digitaal onderwijs in Vlaanderen! 

Jouw VLEVA-contact voor dit thema

Maak een account aan

Volg ons