U heeft thema's geselecteerd om te volgen, maar deze worden niet opgeslagen zolang u niet bent ingelogd. Login of registreer om deze thema's te blijven volgen.

H2020 - Inequalities in the EU and their consequences for democracy, social cohesion and inclusion (REV-INEQUAL-05-2016)



Specific Challenge:

While a core value of all democratic countries in the EU is equality, inequalities have increased in recent decades. Democracies seem powerless to stop the trend and may sometimes even seem to encourage such inequalities. There is however considerable controversy on whether and how rising inequalities impact upon democracy and social and political inclusion. Inequalities are not only economic and social phenomena, but they also empower and constrain individuals' and groups' political capacities and therefore provide indicators as to how we live together as a community and organise politically. Faced with the growing feeling among citizens that the political institutions in European democracies have become less powerful and allow for inequalities to grow instead of reducing them, it is important to enquire to what extent the increase in social and economic inequalities affects the cohesion of society, the future of our democratic systems and the European project as a whole. It is often claimed and/or assumed that a flourishing middle class constitutes the backbone of European democracy and that its demise at the centre leads to the rise of more polarised, and possibly populist, politics which threatens to undermine the stable and predictable democratic state which emerged gradually after WWII and became characteristic and indeed an essential prerequisite of European Integration. Given that high concentrations of wealth and income among a small proportion of society impacts negatively on social cohesion, the EU and its Member States have to reassess and reappraise the democratic effectiveness and functioning of their political systems. The specific challenge is to consider and evaluate the political ramifications of increasing social and economic inequalities and polarisation for democracy in Europe and the types of policy interventions available, including in terms of democratic revival and participatory and inclusive innovations. Whenever relevant, comparative work on case studies outside EU is encouraged.


The research to address this challenge should in particular focus on the following key dimensions. Proposals can comprehensively address one dimension or combine them. They may include additional aspects which are relevant to addressing the specific challenge.

1) The relation between democracy and the 'middle class'

Over the last decade, a polarisation of income by education has been noticed in most EU Member States as well as in North America. Recent research has found that the share of employment in jobs located in the middle of the skills distribution has declined considerably. At the same time, the proportion of employment at the upper and lower ends of the occupational skills distribution has increased substantially. In the face of this evolution, the so-called 'decline of the middle class' has come to the forefront of the debate. As 'middle class' is itself a contested concept, research should attempt to define it more precisely on the basis of relevant comparative and historical work and also be open a critical reassessment of the continued appropriateness of the notion. It should also test whether the common assumption that increasing inequalities and a growing polarisation between 'rich' and 'poor' are likely to lead to an erosion of the middle class. It will also critically reappraise the claim that a solid and flourishing middle class is a precondition for and guarantor of a thriving democracy. Research should also consider the implications of a declining middle class on levels of trust and cohesion in the EU as well as traditional democratic and political structures more broadly.

2) Increasing inequalities and their impact on classical and non-classical political participation

As analysed by European research projects, the links between income, voter turnout, institutional factors, psychological factors and other forms of democratic participation and citizenship are complex.[[See, for instance, the projects PIDOP (http://www.fahs.surrey.ac.uk/pidop/) and MYPLACE (http://www.fp7-myplace.eu/), as well as the policy review "An even closer union among the peoples of Europe? Rising inequalities in the EU and their social, economic and political impacts", European Commission 2015.]] Historically, the rise in inequalities has coincided with a decline in voter turnout and membership of political parties in most Western democracies. A potential further evolution is therefore that, as inequalities increase, several segments of the population in European democracies cease to engage in public participation and become depoliticised, indifferent or even hostile to democracy, at least in its current forms. Research should study correlations between increasing inequalities in its various dimensions and electoral participation and consider causalities in both ways. Due regard should be had also to participatory action repertoires beyond participation in elections. Civil society, civic culture and social participation are important in this regard, but research should be open towards genuinely alternative and innovative, including digital, forms of participation in public discourses too. The impact of these forms of participation on (shared) identities should also be considered. Research should compare, and if opportune contrast, the impact of heightened inequalities between traditional democratic participation on the one hand and engagement in alternative, including more ad hoc action repertoires on the other. Particular attention should be paid to links between non-institutionalised forms of participation and inequalities with regard to education whereby marginalized and vulnerable groups should be taken into account. Research should combine qualitative and quantitative methods and develop causal explanations rather than mere correlations.

3) Young people and the future of European democracies

While young people seem to have a fairly substantial interest in politics and political issues, this seems to translate less and less into comparable levels of engagement with formal politics and the political system in the orthodox sense. This is an alarming sign for the future of European democracies. A more differentiated policy approach is needed, taking into account and responding to social structural inequality affecting young people as well as diversity. Young people's conceptualisation and access to power should also be studied. Research should explore new ways of political engagement and interaction, with the aim of countering the de-politicisation of socially excluded young people. On the basis of qualitative and quantitative empirical work on young people and their links to democracy, it should assess how to "reinvent" democracy in Europe and make our political systems evolve, whereby existing action repertoires and the role of technology may also be considered. Finally, it should also look at how children in Europe, as future citizens, consider the central values of democracy such as equality and solidarity and how such views can determine their future political participation and level of support to various forms of democracy.

The Commission considers that proposals requesting a contribution from the EU in the order of EUR 2.5 million for each dimension would allow this specific challenge to be addressed appropriately. This does not preclude submission and selection of proposals requesting other amounts.

Expected Impact:

Research will increase the knowledge base on the effects of increasing socio-economic inequalities and ensuing polarisation between different parts of the citizenry and European democracy(ies). The relationships, understandings and interplay between democracy, politics and inequalities will be considerably elucidated. Research will make recommendations on the future role of a shrinking middle class for democracy and social cohesion and the ramifications this will have for political engagement and social cohesion. Research will also inform policy makers on how more novel, including ad hoc and digitally supported participation repertoires may or may not qualify to substitute for more traditional democratic, especially electoral, participation. Most importantly, research will provide a critical assessment of current democratic practices in order to build more inclusive and reflective societies and reinvigorate democracies. Research will also inform policy makers of different future scenarios of the development of democracy and political participation in Europe in the light of varying trends in inequalities, putting particular emphasis on implementing new democratic models.


2016: 37,5 miljoen (indicatief)


Research & innovation actions (RIA): At least three legal entities. Each of the three must be established in a different EU Member State or Horizon 2020 associated country. All three legal entities must be independent of each other.

Meer info: zie de General Annexes bij het Horizon 2020 werkprogramma 2016-2017

Jouw VLEVA-contact voor dit thema

Maak een account aan



Horizon 2020 is het  Europese onderzoeks- en innovatieprogramma. Het is het grootste programma van de Europese Unie. Het bestaat uit drie pijlers: Wetenschap op topniveau, industrieel leiderschap en maatschappelijke uitdagingen.

Eerste pijler: Wetenschap op topniveau

De eerste pijler is grotendeels bottom-up en bestaat uit vier onderdelen: Europese onderzoeksraad, toekomstige en opkomende technologieën, Marie Skłodowska-Curie Actions en onderzoeksinfrastructuur.

De vier onderdelen van de eerste pijler zijn:

  • Europese Onderzoeksraad (ERC): subsidies voor talentvolle en creatieve individuele onderzoekers en/of hun team om grensverleggend onderzoek te doen. Alle onderzoeksdomeinen komen in aanmerking. De combinatie van verschillende domeinen is essentieel. Alle nationaliteiten komen in aanmerking, maar het onderzoek moet wel in een van de lidstaten, kandidaat-lidstaten of geassocieerde landen plaatsvinden.
  • Toekomstige en opkomende technologieën (FET): onderzoek binnen deze actie is gericht op het ontdekken van nieuwe technologieën door het combineren van verschillende onderzoeksdomeinen. De kennisbasis van de EU wordt ingezet om de EU competitiever te maken op wereldschaal én om van de EU een voorloper te maken in nieuwe, revolutionaire technieken.  
  1. FET Open: ondersteunt vroege-fase-onderzoek van een idee voor een nieuwe technologie. Er zijn geen vooraf gedefinieerde thema's. Het moedigt wetenschappers en ingenieurs uit meerdere disciplines aan om samen te werken.
  2. FET Proactive: ondersteunt nieuwe onderzoeksgemeenschappen om samen te werken aan multidisciplinair onderzoek op zoek naar nieuwe technologieën.
  3. FET flagships: visionaire, door wetenschap gedreven en grootschalige onderzoeksinitiatieven op lange termijn. Ze brengen excellente onderzoeksteams samen, over verschillende disciplinegrenzen heen, die een ambitieus stappenplan opzetten om hun onderzoeksdoel te bereiken.
  • Marie Skłodowska-Curie Actions (MSCA): de nadruk ligt op mobiliteit, carrièreontwikkeling en opleidingen van onderzoekers. Alle onderzoeksdomeinen komen in aanmerking. MSCA ondersteunt verschillende mogelijkheden voor (wereldwijde) uitwisseling van onderzoekers en ondersteunend personeel in dezelfde sector of tussen verschillende sectoren. Centraal staat het uitbouwen van competenties of projecten waarbij trainingen worden aangeboden aan doctorandi voor het uitbouwen van een succesvolle carrière.
  • Onderzoeksinfrastructuur (RI): ontwikkeling, onderhoud en gebruik van pan-Europese onderzoeksinfrastructuren. Er zijn mogelijkheden voor opleidingen en uitwisseling van personeel en onderzoekers voor het gebruiken en onderhouden van de infrastructuur. Coördinatie van het gebruik van deze infrastructuren tussen de verschillende lidstaten staat hoog op de prioriteitenlijst.

Tweede pijler: Industrieel leiderschap

De drie onderdelen van deze pijler zijn:

  • Leiderschap opbouwen in ontsluitende en industriële technologieën (LEIT): nadruk op industrie, het toepassen van nieuwe technologieën voor innovatie. Er wordt ingezet op het betrekken van private partners bij het onderzoek, in het bijzonder de kmo's. Er zijn drie onderdelen:
    • Voor ICT wordt de nadruk gelegd op het omgaan met de complexe technologie en daarnaast het sneller op de markt brengen van nieuwe systemen.
    • Cruciale ontsluitende technologieën (KET’s): nanotechnologie, geavanceerde materialen, geavanceerde fabricage en verwerking, en biotechnologie. Dat zijn sleuteltechnologieën die de komende jaren in verschillende toepassingen en sectoren kunnen worden ingezet.
    • Bij ruimteonderzoek (Space) ligt de focus op innovatieve ruimtetechnologieën en operationele concepten ‘van idee tot demonstratie in de ruimte’, en op het gebruiken van ruimtedata voor wetenschappelijke, publieke of commerciële doeleinden.
  • Toegang tot risicokapitaal (Access to Risk Finance): dit onderdeel helpt de toegang tot leningen, garanties, contragaranties, en hybride, mezzanine- en aandelenfinanciering voor bedrijven en organisaties betrokken in onderzoek.  
  • Innovatie in kmo’s (SME Instrument): het verstrekken van zowel directe als indirecte financiële steun om hun innovatievermogen te vergroten. Kmo’s maken gebruik van een specifieke procedure voor het aanvragen van subsidies. Organisaties zonder winstoogmerk kunnen alleen deelnemen als onderaannemer.

Derde pijler: Maatschappelijke uitdagingen

De derde pijler focust op maatschappelijke uitdagingen en bestaat uit zeven onderdelen:

  • Gezondheid, demografische veranderingen en welzijn: de gezondheid en het welzijn gedurende het hele leven verbeteren voor iedereen en nieuwe middelen en modellen voor zorgverlening en gezondheidszorg creëren.
  • Voedselzekerheid, duurzame landbouw, maritiem onderzoek en bio-economie: voldoende voorraad garanderen en veilig voedsel produceren met respect voor het ecosysteem. Daarnaast wil men een boost geven aan producten van biologische afkomst.
  • Veilige, schone en efficiënte energie: verminderen van het energieverbruik, verminderen van de kosten voor groene energie, alternatieve brandstoffen en mobiele energiebronnen, realiseren van een uniform Europees elektriciteitsnet, nieuwe kennis en technologieën, goede besluitvorming en betrokkenheid van het publiek en de markt.
  • Intelligent, groen en geïntegreerd transport: een milieuvriendelijk, veilig en aaneensluitend transportsysteem opzetten dat efficiënt gebruikmaakt van grondstoffen; nadruk op veiliger verkeer met minder files; van de EU een wereldspeler maken op het vlak van transportindustrie; socio-economisch onderzoek en gedragsonderzoek met het oog op het maken van beleidsaanbevelingen.
  • Klimaatactie, efficiënt gebruik van energie en grondstoffen: een economie creëren die efficiënt omgaat met energie en water, die de schokken van de klimaatveranderingen opvangt en die een duurzame toegang heeft tot grondstoffen.
  • Werken aan een inclusieve, reflectieve en innovatieve maatschappij: aanpakken van sociale uitsluiting, discriminatie en diverse vormen van ongelijkheid; nieuwe innovatievormen verkennen en het versterken van de wetenschappelijke basis voor de Innovatie-Unie, de Europese onderzoeksruimte en ander EU-beleid. Horizon 2020 moedigt samenwerking met landen buiten de EU aan en er is aandacht voor herdenkingen, identiteit, tolerantie en cultureel erfgoed.
  • Veilige maatschappijen: crisisbeheer voor allerlei rampen, met speciale aandacht voor de communicatie en voor de bescherming van cruciale infrastructuur; de strijd tegen terrorisme en andere vormen van criminaliteit; beschermen van de buitengrenzen van de EU door betere controlesystemen, maar ook door acties in landen buiten de EU, zoals conflictpreventie en vredesopbouw.


  • Pijler 1: Het luik wetenschap op topniveau bedraagt 24,4 miljard euro. Het is één van de weinige programma’s waar je tot 100% financiering kan krijgen!
  • Pijler 2: Het budget voor de tweede pijler is 17 miljard euro. Cofinancieringspercentage kan tot 100 procent, voor innovatieve projecten die zich dicht bij de markt bevinden, is er een plafond van 70 procent (niet voor non-profit).
  • Pijler 3: Dit luik van het Horizon 2020 programma bedraagt 29,7 miljard euro. Cofinancieringspercentage kan tot 100 procent, voor innovatieve projecten die zich dicht bij de markt bevinden is er een plafond van 70 procent.


Wie maakt kans op subsidies uit Horizon 2020?

  • Alle juridische entiteiten.

Welke landen komen in aanmerking voor subsidies uit Horizon 2020?

  • EU-lidstaten.

Ook niet-EU-landen komen onder bepaalde voorwaarden in aanmerking. Kijk voor meer informatie op http://ec.europa.eu/research/participants/docs/h2020-funding-guide/cross-cutting-issues/international-cooperation_en.htm

Info & contact

Vlaams contactpunt: www.ncpflanders.be

Lees meer
Volg ons