U heeft thema's geselecteerd om te volgen, maar deze worden niet opgeslagen zolang u niet bent ingelogd. Login of registreer om deze thema's te blijven volgen.

Marathontop zorgt voor akkoord MFK en herstelfonds

22 July 2020 - door Maarten Libeer

Na een marathontop van bijna 5 dagen vonden de staats- en regeringsleiders van de 27 lidstaten een akkoord over de nieuwe meerjarenbegroting en een Europees herstelfonds. Samen vormen deze twee een ongeëvenaard pakket van 1824 miljard euro, dat de economische gevolgen van de coronacrisis moet helpen temperen. 

  • MFK van €1074 miljard, Horizon Europe moet inboeten

  • Het Herstelfonds blijft behouden op €750 miljard, maar wel met minder rechtstreekse subsidies. 

  • Het Europees Parlement moet nu nog haar fiat geven

Marathontop zorgt voor akkoord MFK en herstelfonds

Vernieuwd MFK

Twee jaar en een pandemie na het oorspronkelijke Commissievoorstel, vonden de staatshoofden en regeringsleiders deze week een akkoord over de Europese meerjarenbegroting. Ze klopten daarbij af op een budget van €1074 miljard, verspreid over de komende zeven jaar. Daarvoor hadden ze een top van maar liefst vier dagen nodig. De onderhandelingen liepen stroef, onder meer omdat de frugal four het been stijf hielden. Zo wilden ze een beperkt volume én dat er duidelijke voorwaarden waren voor het verkrijgen van Europese middelen. Uiteindelijk slaagde Charles Michel erin de neuzen in dezelfde richting te krijgen.

Het meest opvallende resultaat vinden we terug bij Horizon Europe. In het oorspronkelijke Commissievoorstel van 2018 kreeg dit programma een sterke boost tot bijna €87 miljard. Na de onderhandelingen blijft daar nog €76 miljard van over (+ €5 miljard vanuit Next Gen EU). Ook Erasmus+ (€21 miljard), ESF+ (€87 miljard) en het Just Transition Fund (€17,5 miljard) moeten inboeten ten opzichte van vorige voorstellen.

Deze verlagingen zijn ten voordele van onder meer het fonds voor plattelandsontwikkeling ELFPO. Daarvoor was een serieuze besparing voorzien van 96 naar 70 miljard euro. Uiteindelijk zou dit programma echter alsnog uitkomen op 85 miljard euro. Die middelen zullen voor een deel gebruikt worden om de ambitieuze Farm 2 Fork strategie te implementeren. Ook voor het traditionele cohesiebeleid werden besparingen voorzien. Die worden enigszins gecompenseerd door €47,5 miljard vanuit Next Gen EU voor het React-EU initiatief.

Eén van de gevoelige thema’s tijdens de top was de conditionaliteitsclausule: de Commissie wilde dat Europese steun kon gelinkt worden aan het al dan niet respecteren van de rule of law in een lidstaat. Daar waren met name Hongarije en Polen tegenstander van. De uiteindelijke bewoording in de compromistekst is dan ook sterk verzacht en ingekort. Wel vond men een akkoord om 30% van alle middelen te “oormerken” voor klimaatdoelstellingen.


Herstelfonds

Ook rond het nieuwe herstelinstrument, wat de kern uitmaakt van het herstelplan, is er dus een overeenkomst gevonden. Het plan voorgesteld op 27 mei door de Europese Commissie had een waarde van 750 miljard euro, gesplitst tussen 500 miljard in subsidies en 250 miljard aan goedkope leningen. Het uiteindelijke instrument zal nog steeds 750 miljard euro zijn, maar wordt nu verdeeld tussen 390 miljard euro aan subsidies en 360 miljard aan leningen. Om dat geld op te halen, krijgt de Europese Commissie goedkeuring van de lidstaten om zelf te lenen op de financiële markten. 

Al het geld dat via Next Generation EU wordt opgehaald, zal via EU-programma's worden gekanaliseerd naar de lidstaten, met een focus op de beleidsprioriteiten van de EU zoals digitalisering en klimaat. De verdeling is als volgt: 

Wat opvalt is dat er veel minder subsidies zullen zijn dan eerst verwacht, er wordt 110 miljard verminderd van de initiële 500 miljard. Daardoor wordt er stevig gesnoeid in programma’s zoals EU4Health, Horizon Europe, het Just Transition Fund, InvestEU en het fonds voor plattelandsontwikkeling. Daarnaast wordt het voorgestelde solvency support instrument afgeschaft en gaat er geen extra geld naar Europees extern optreden. De kern van het herstelinstrument, het herstel - en veerkrachtinstrument, blijft wel behouden. Hier gaan we nu dieper op in. 


Herstel - en veerkrachtinstrument: 

Dit instrument is dus met voorsprong het belangrijkste van allemaal. 70% van de door de veerkracht - en  herstelfaciliteit verstrekte subsidies wordt vastgelegd in de jaren 2021 en 2022. De resterende 30% wordt eind 2023 volledig vastgelegd.

Ook de verdeelsleutel voor dit fonds is op vraag van de lidstaten veranderd. Vanaf het jaar 2023 wordt het werkloosheidscriterium 2015-2019 in gelijke mate vervangen door het verlies aan reëel bbp in 2020 en het cumulatieve verlies aan reëel bbp in de periode 2020-2021, om zo meer rekening te houden met de economische gevolgen van de coronacrisis. 

Hoe werkt het herstel - en veerkrachtinstrument? 

De lidstaten stellen nationale herstel- en veerkrachtplannen op waarin de hervormings- en investeringsagenda voor 2021-2023 wordt uiteengezet. Die plannen worden dan binnen twee maanden na de indiening ervan door de Commissie beoordeeld. Die plannen moeten consistent zijn met de landenspecifieke aanbevelingen van het Europees Semester en moeten de economische en sociale veerkracht verhogen. Ten slotte moeten de plannen ook effectief bijdragen aan de groene en digitale transities.  

De beoordeling van de herstel- en veerkrachtplannen wordt dan door de Raad met gekwalificeerde meerderheid goedgekeurd. De positieve beoordeling van de plannen is afhankelijk of de lidstaat de relevante mijlpalen en streefcijfers halen. Indien dit niet het geval is en één of meerdere lidstaten van oordeel zijn dat er sprake is van ernstige afwijkingen, kunnen die lidstaten beslissen om de zaak aan de volgende Europese Raad voor te leggen. Op die manier is er meer controle van de lidstaten op de economische plannen van andere landen. 
 

Eigen middelen

De leningen die de Europese Commissie zal aangaan om dit plan te financieren, moeten voor 2058 terugbetaald worden. Daarvoor zijn er nieuwe eigen middelen nodig. De staatshoofden en regeringsleiders zijn akkoord om vanaf 1 januari 2021 een taks op de hoeveelheid niet-gerecycleerd plastic afval in de lidstaat te heffen. Ook in 2021 moeten er dan voorstellen volgen voor een carbon border tax en een taks op digitale bedrijven. Als alles goed gaat zouden die taksen operationeel moeten zijn in 2023. Ook de mogelijkheid tot een taks op het emissiehandelssysteem, eventueel uit te breiden tot luchtvaart en maritieme vaart, en een financiële transactietaks werden genoemd. Daarover werd echter nog niets concreet beslist.
 

Lees de conclusies van de Europese top over het MFK en het Europees herstelfonds hier. 

Your VLEVA-contact for this theme

Create an account

DOSSIER
Geen dossiers gevonden
Follow us