Gezamenlijk voortgangsverslag van de Raad en de Commissie over de uitvoering van het werkprogramma "Onderwijs en opleiding 2010"
Aanneming van het verslag 15897/09 EDUC 180 SOC 687 - COM(2009) 640 def.
Onderwijs en opleiding staan centraal in de Lissabonagenda voor groei en werkgelegenheid en zijn een sleutelelement voor de follow-up ervan met het oog op 2020. Niet alleen voor de groei en de werkgelegenheid, maar ook voor de kansengelijkheid en de sociale integratie is het van cruciaal belang dat een goed functionerende "kennisdriehoek" - tussen onderwijs, onderzoek en innovatie - tot stand wordt gebracht en alle burgers worden geholpen om meer vaardigheden te verwerven. De economische neergang brengt deze uitdagingen op lange termijn nog meer voor het voetlicht. De financiële middelen van zowel de overheid als de privésector staan onder grote druk, bestaande banen verdwijnen en voor de nieuwe banen zijn vaak andere en hogere kwalificaties vereist.
Daarom moeten de onderwijs- en opleidingsstelsels meer openstaan voor en beter inspelen op de behoeften van de burgers, de arbeidsmarkt en de hele samenleving. Sinds 2002 heeft de beleidssamenwerking op Europees niveau op het gebied van onderwijs en opleiding de onderwijshervormingen in de lidstaten een waardevolle ondersteuning geboden en bijgedragen tot de mobiliteit van lerenden en praktijkbeoefenaren in Europa.
De Raad heeft op deze aanpak voortgebouwd toen hij in mei 2009 het strategisch kader voor Europese samenwerking op het gebied van onderwijs en opleiding (ET 2020) bekrachtigde. Daarbij respecteerde hij ten volle de verantwoordelijkheid van de lidstaten voor de organisatie van hun onderwijsstelsels.
In dit vierde gezamenlijke verslag wordt vooral aandacht besteed aan de vooruitgang die tijdens de periode 2007-2009 is geboekt wat de op het gebied van onderwijs en opleiding vastgestelde doelstellingen betreft. Dit verslag is gebaseerd op een gedetailleerde beoordeling van de nationale verslagen en nationale prestaties, afgemeten aan een reeks indicatoren en referentieniveaus van Europese gemiddelde prestaties ("benchmarks"). De nadruk ligt vooral op de uitvoering van de aanbeveling van 2006 inzake sleutelcompetenties5. Het verslag bevat ook een overzicht van de ontwikkeling van nationale strategieën voor een leven lang leren, en van hervormingen om beroepsonderwijs en beroepsopleiding aantrekkelijker te maken en beter op de behoeften van de
arbeidsmarkt af te stemmen, alsook om het hoger onderwijs te moderniseren.
In het verslag wordt ook rekening gehouden met nieuwe uitdagingen, met name die welke verband houden met het initiatief "Nieuwe vaardigheden voor nieuwe banen". Hoewel de lidstaten in hun verslagen niet specifiek ingaan op de manier waarop onderwijs en opleiding op de economische neergang moeten reageren, zijn de onderwerpen die erin aan bod komen - met name de vooruitgang
die is geboekt bij de toepassing van een op competenties gebaseerde benadering, en de modernisering van beroepsonderwijs en -opleiding en van het hoger onderwijs - essentieel om Europa met succes uit deze crisis te loodsen.
De volgende trends en uitdagingen kunnen worden vastgesteld:
(1) Er is een algemene verbetering opgetreden in de onderwijs- en opleidingsprestaties in de EU.
De meeste benchmarks voor 2010 zullen echter niet tijdig worden gehaald omdat de prestaties voor de vitale benchmark leesvaardigheid in feite achteruitgaan. Er zullen doeltreffender nationale initiatieven nodig zijn om deze benchmarks te halen. De economische neergang, in combinatie met de demografische uitdaging, onderstreept de noodzaak van dringende hervormingen en verdere investeringen in de onderwijs- en opleidingsstelsels om de belangrijkste economische en sociale uitdagingen het hoofd te bieden.
(2) Veel landen voeren hervormingen door die het kader van sleutelcompetenties expliciet als referentiepunt gebruiken. Met de aanpassing van de leerplannen van scholen is goede vooruitgang geboekt. Er moet evenwel nog heel wat worden gedaan ter ondersteuning van de ontwikkeling van de competenties van leerkrachten, voor de actualisering van de beoordelingsmethoden en voor de invoering van nieuwe manieren om het leren binnen een innovatief schoolkader te organiseren. Een grote uitdaging bestaat erin ervoor te zorgen dat alle lerenden baat hebben bij innovatieve methodologieën, met inbegrip van kansarme bevolkingsgroepen en van mensen die een beroepsopleiding dan wel beroepsonderwijs of volwasseneneducatie volgen.
(3) De toepassing van een leven lang leren door formeel, niet-formeel en informeel leren en meer mobiliteit blijft een uitdaging. Onderwijs en opleiding, inclusief universiteiten, moeten meer openstaan voor en beter inspelen op de behoeften van de arbeidsmarkt en de hele samenleving. Er moet bijzondere aandacht worden besteed aan de totstandbrenging van partnerschappen tussen onderwijs en opleiding enerzijds en de arbeidsmarkt anderzijds.
